Is het je ooit opgevallen dat Babylon 5 en Star Trek: Deep Space Nine bijna identieke verhaallijnen hebben? Je bent niet de enige...

Een korte uitleg over de controverse rond de vermeende overeenkomsten van beide series.

(Waarschuwing: dit artikel bevat spoilers voor diegenen die niet alle afleveringen van Babylon 5 en DS9 gezien hebben!!)

• Plaat delict: een ruimtestation, ergens in een grensgebied ver van de aarde, kort na afloop van een oorlog. Het station ligt op een kruispunt van handelsroutes. In de buurt is een portaal te vinden, waarmee men verre afstanden kan afleggen.
• De serie: vernoemd naar het ruimtestation, dat toevallig ook een nummer in zijn naam heeft.
• De hoofdpersonages: oorlogsveteranen die de taak hebben een nieuw militair conflict te voorkomen.
• Eerste officier: een sterke vrouw met een traumatisch verleden en een behoorlijk temperament.
• Rode draad: religie, oorlog, genocide, onderdrukking, genetische manipulatie en (buitenaardse) allianties zijn centrale thema’s. De Grote Slechte Vijand (die zeer moeilijk te verslaan is) ligt altijd op de loer en heeft plannen het hele universum te veroveren.
• Klein, maar fijn: halverwege de serie krijgt het ruimtestation een prototype tot zijn beschikking van een klein, snel en zwaar bewapend ruimteschip. Tijdens de bouw werd gebruik gemaakt van buitenaardse technologieën, waardoor het schip uitermate geschikt is om het tegen vijandige schepen op te nemen.
• Badman: de chef van de beveiliging blijkt een dubieus verleden te hebben. Aan het einde van de serie verraad hij zijn collega’s en loopt hij enige tijd over naar de vijand, voordat hij zich toch weer bij de goeden aansluit.
• Dr Who: De jonge idealistische arts blijkt een groot geheim te hebben en ook een problematische relatie met zijn vader.
• 007: Binnen de regering bestaat een mysterieuze geheime organisatie, die weinig goeds in de zin heeft.
• The End: In de laatste aflevering wordt het hoofdpersonage door avanceerde buitenaardse wezens meegenomen. In de loop van de serie is hij een religieus figuur geworden.

Wie dit zo leest, zal misschien denken dat ik hier een beknopte samenvatting van Babylon 5 heb gegeven, maar niets is minder waar. Dit is eigenlijk een beschrijving van Star Trek: Deep Space Nine. Maar inderdaad, ja, nu je het zo zegt … dit heeft wel erg veel overeenkomsten met het plot van Babylon 5.

Tot diezelfde conclusie kwamen ook de tv kijkers toen begin 1993 de eerste afleveringen van beide series het levenslicht zagen. Was hier sprake van toeval of gewoon plagiaat?

In den beginne …

Een misverstand dat vaak de circulatie doet is dat Babylon 5 een kopie van DS9 was. Dit klopt echter niet. Babylon 5 werd in al 1987 door J. Michael Straczynski bedacht, terwijl DS9 pas in 1991/1992 werd ontwikkeld.

Straczynski benaderde in 1989 Paramount Pictures met zijn ideeën voor Babylon 5. Hij had op dat moment onder andere een Babylon 5 ‘serie bijbel’ geschreven, waarin hij alle hoofdpunten van zijn verhaal had uiteengezet. Hij gaf een kopie van deze bijbel aan Paramount. Het bedrijf liet korte tijd later echter weten dat er van hun kant geen interesse was voor het project, waarna JMS zijn Babylon 5 concept aan Paramount's grootste rivaal Warner Brothers wist te verkopen.

In november 1991 kondigde WB officieel aan dat ze Babylon 5 als serie zouden gaan produceren. Amper twee maanden later kwam Paramount met het nieuws dat ze een derde Star Trek spin-off zouden gaan maken genaamd Deep Space Nine, die ook op een ruimtestation zou gaan spelen.

Voor Straczynski was dit een ramp. Zijn tot nu toe vrijwel unieke concept over een wekelijkse SF serie op een ruimtestation had er in één klap een enorme concurrent bij gekregen. DS9 zou rond dezelfde tijd als Babylon 5 uitgebracht worden, had een gelijksoortig verhaal, was gericht op dezelfde doelgroep en had ook nog eens het voordeel deel uit te maken van ’s werelds bekendste SF televisie franchise.

Toeval of …

Straczynski vond dat er duidelijk opzet in het spel was. Hij beschuldigde Paramount ervan zijn concept ‘geleend’ te hebben. De schuld lag volgens Straczynski overigens niet direct bij de uitvoerende producten van DS9 zelf, Rick Berman en Michael Piller, maar bij de bazen van Paramount. Die gaven de Berman en Piller de aanwijzingen waarmee ze de serie moesten ontwikkelen en Straczynski was van mening dat hiervoor zijn Babylon 5 bijbel als basis was gebruikt. Piller heeft de beschuldigingen altijd tegen gesproken en beweerde dat het toeval was.

Maar hiermee was de kous nog lang niet af. Oorspronkelijk zou de uitzending van de Babylon 5 pilot enkele weken voor die van de DS9 pilot plaatsvinden. Straczynski verklapte deze (tot dan toe geheime) datum echter enige tijd van te voren in een tv interview.

Kort daarna werd de premièredatum van de DS9 pilot naar voren geschoven, zodat de DS9 pilot een maand eerder dan die van Babylon 5 uitgezonden zou worden. Straczynski beweerde dat de DS9 uitzenddatum was veranderd door de informatie die hij in zijn tv optreden had gegeven en zei later veel spijt hiervan te hebben gehad.

Ook daarna bleef Paramount Babylon 5 op alle mogelijke manieren tegenwerken, tenminste volgens de beweringen van Straczynski. Een regisseur, die tevens voor DS9 werkte en ook werd ingehuurd voor Babylon 5, zou zonder enige melding op het laatste moment niet zijn komen opdagen. Verder zou er door Paramount slecht en onjuist nieuws over Babylon 5 zijn verspreid, om iedereen de indruk te geven dat Babylon 5 eigenlijk een lowbudget tv serie zou zijn.

Hoe dan ook, wat opvalt is dat ook in latere seizoenen de series op elkaar bleven lijken qua verhaallijnen (zie het bovenstaande overzicht). Ook andere elementen, bijvoorbeeld de namen van bepaalde personages, kenden veel overeenkomsten. (Babylon 5 had een personage genaamd ‘Dukhat’, in DS9 kwam een ‘Dukat’ voor. Babylon 5 had een personage genaamd ‘Lyta’, in DS9 kwam een ‘Leeta’ voor.)

Wie welke ideeën van wie ‘gestolen’ zou hebben blijft echter onduidelijk. Enige feiten:

- De Babylon 5 pilot werd als eerste geproduceerd in augustus 1992, terwijl de opnamen van de DS9 pilot pas in september 1992 begonnen, toen de Babylon 5 opnamen al beëindigd waren.

- De DS9 pilot werd in januari 1993 uitgezonden, een maand voor de pilot van Babylon 5. De opnamen voor de overige afleveringen van het eerste Babylon 5 seizoen begonnen echter pas later dat jaar. Tegen de tijd dat het eerste seizoen van Babylon 5 werd uitgezonden, begon men bij DS9 al met de uitzending van het tweede seizoen.

- Babylon 5 en DS9 kregen beiden in hun derde seizoen een klein, snel en zwaar bewapend ruimtescheepje, dat de bemanningen tijdens moeilijke missies moest ondersteunen. Het derde seizoen van DS9 begon in het najaar van 1994, terwijl het derde seizoen van Babylon 5 pas in het najaar van 1995 begon. De ‘Defiant’ uit DS9 bestond dus al een jaar eerder dan de ‘White Star’ uit Babylon 5.

Ondanks dit alles waren er genoeg verhaallijnen in beide series die weinig overeenkomsten hadden of verhalen die, ondanks oppervlakkige overeenkomsten, uiteindelijk een heel andere richting opgingen. Dit maakte echter weinig meer uit: de concurrentie tussen de series zou tot einde, en zelfs lang daarna nog, blijven bestaan. De rivaliteit tussen Babylon 5 en DS9 werd verder aangewakkerd door de fans van beide shows, die hun favoriet fel verdedigden. Straczynski's onophoudelijke kritiek op de Star Trek franchise gooide alleen maar meer olie op het vuur.

Conclusie

De waarheid omtrent deze controverse zal wel nooit boven water komen, aangezien er geen duidelijke bewijzen zijn. Het is dus aan de lezer welke versie van het verhaal wordt geloofd.

Toch is het niet te ontkennen dat DS9 veel van de uniekheid van Babylon 5 heeft weggenomen. Geen beschuldiging aan het adres van Star Trek overigens, maar een logisch gevolg van de wereldwijde bekendheid van Star Trek. In verhouding daarmee bleef Babylon 5 altijd de 'underdog' van de twee series.